Nga Murat Shehu:
Në vitin 1990, shqiptarët u ngritën me një shpresë të madhe kundër një sistemi të rrënuar ideologjikisht dhe ekonomikisht. Parrulla ishte e qartë dhe historike: “E duam Shqipërinë si gjithë Europa.” Kjo nuk ishte thjesht një dëshirë estetike apo politike, por një kërkesë për shtet ligjor, për drejtësi të pavarur nga politika, për ekonomi të hapur dhe për investime të ndershme perëndimore.
Por çfarë ndodhi më pas?
Në vend të një transformimi të pastër institucional, Shqipëria u fut në një tranzicion të gjatë dhe të deformuar, ku elitat e vjetra dhe të reja u ndërthurën në mënyrë të çuditshme, duke krijuar një vazhdimësi pushteti që shumë qytetarë e shohin si të pandërprerë.
Në këtë realitet, emra që kanë dominuar politikën shqiptare për dekada — Ramiz Alia, Sali Berisha, Fatos Nano, Edi Rama, Ilir Meta dhe Gramoz Ruçi — për shumë qytetarë nuk përfaqësojnë ndryshimin e premtuar, por një sistem që ka ruajtur veten në forma të ndryshme.
Në vend që ekonomia shqiptare të hapej në mënyrë të shëndetshme ndaj investitorëve të huaj, me kapital të pastër dhe standarde të qarta ligjore, u krijua një model i diskutueshëm zhvillimi. Shumë kritikë të tranzicionit argumentojnë se ky model u mbështet në rrjete të brendshme ekonomike, ku kapitali shpesh nuk erdhi nga rrugë transparente dhe ku lidhjet politike luajtën rol vendimtar në akumulimin e pasurisë dhe kontrollin e tregut.
Ky proces, sipas kësaj analize kritike, nuk krijoi një ekonomi të fortë dhe të barabartë, por një sistem ku pasuria u përqendrua në pak duar, ndërsa një pjesë e madhe e qytetarëve u detyrua të emigrojë ose të mbijetojë në kushte të vështira.
Nga ky këndvështrim, tranzicioni shqiptar nuk ishte thjesht një kalim nga socializmi në kapitalizëm, por një formë e re e konsolidimit të pushtetit, ku elitat politike të të gjitha krahëve shpesh perceptohen si pjesë e të njëjtit mekanizëm që garanton vazhdimësinë e tyre.
Kjo është arsyeja pse shumë qytetarë sot ndjejnë se drejtësia mbetet ende e paplotë dhe se kërkesa e viteve ’90 — një shtet europian, i ndershëm dhe funksional — mbetet ende e parealizuar plotësisht.
Në fund, pyetja që shtrohet nuk është vetëm kush qeverisi, por si u ndërtua ky sistem dhe pse, pas më shumë se tre dekadash, besimi i qytetarëve në politikë mbetet ende i lëkundur.
Ndalohet kopjimi sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”, i ndryshuar, ndalohet kopjimi, publikimi, shpërndarja dhe tjetërsimi pa cituar PatriotikMedia.al
