Nga Redaksia – Nga analiza në realitet: A po lind një rend i ri botëror?
Presidenti finlandez Alexander Stubb ka hedhur një tezë që trondit vetë themelin e aleancës perëndimore: Perëndimi nuk është më një bllok i bashkuar, por një strukturë e përçarë mes interesave dhe ideologjive.
Në një intervistë të fundit, ai paralajmëron se nuk kemi më një “bashkim transatlantik”, por një çarje mes SHBA-së dhe Europës. Sipas tij, kjo ndarje nuk është thjesht taktike – është thelbësore dhe ideologjike.
Në analizat e tij, Stubb e ndan botën në tre pole kryesore:
- Perëndimi Global (Global West) – i udhëhequr nga SHBA
- Veriu Global (Global North) – Europa dhe aleatët liberalë
- Lindja Globale & Jugu Global – Kina dhe vendet në zhvillim
Por ajo që ka ndryshuar sot është se SHBA-ja nuk shihet më si mbrojtëse e rendit liberal, por si një fuqi që ndjek interesa të ftohta dhe transaksionale.
Sipas tij, Europa kërkon të ruajë rendin liberal, ndërsa Amerika e Donald Trump po vepron si një aktor që negocion interesa, jo vlera.
Përçarja u bë më e dukshme pas vendimeve të SHBA për ndërhyrje ushtarake dhe tensioneve në Lindjen e Mesme.
Stubb thekson se Europa nuk duhet të përfshihet automatikisht në çdo konflikt të Amerikës, duke lënë të kuptohet një distancim strategjik.
Nga ana tjetër, Donald Trump ka sinjalizuar se edhe Ukraina “nuk është lufta e Amerikës”, duke hapur mundësinë e një tërheqjeje nga angazhimet tradicionale globale.
Megjithëse Stubb përpiqet ta paraqesë Europën si mbrojtëse të rendit liberal, realiteti mbetet i ashpër:
- Nuk ekziston një ushtri e përbashkët europiane
- Europa nuk ka peshë të barabartë me SHBA, Rusinë apo Kinën
- Ndikimi i saj global është në rënie
Pa forcë të fortë ushtarake dhe ekonomike, Europa rrezikon të mbetet një aktor më shumë moral sesa strategjik.
Një interpretim i rëndësishëm është se Stubb po përpiqet të ndajë imazhin e Europës nga politikat amerikane.
Kjo lidhet me perceptimin në rritje në botë se Perëndimi ka përdorur standarde të dyfishta në konfliktet ndërkombëtare dhe në mënyrën si ushtron ndikimin global.
Deklaratat e fundit nga të dyja anët tregojnë një përplasje në rritje:
Europa sinjalizon distancim nga luftërat amerikane, ndërsa SHBA tregon se nuk do të mbajë më barrën kryesore të sigurisë europiane.
Kjo krijon një precedent të rrezikshëm për të ardhmen e marrëdhënieve transatlantike.
Analiza e Alexander Stubb nxjerr në pah një realitet të ri: Perëndimi nuk është më i bashkuar.
Megjithatë, Europa mbetet e varur nga SHBA dhe nuk ka ende fuqinë për të vepruar si një pol i pavarur global.
Në një botë që po lëviz drejt multipolaritetit, kjo përçarje mund të shënojë fillimin e një epoke të re, ku aleancat tradicionale nuk janë më të sigurta dhe ku interesat kombëtare dominojnë mbi ideologjitë.