Nga Redi Minga:
Në një realitet politik që duket se përsëritet prej më shumë se tri dekadash, dy figurat më dominuese të tranzicionit shqiptar, Sali Berisha dhe Edi Rama, janë rikthyer në qendër të një përplasjeje të ashpër me institucionet e drejtësisë së re. Të ndarë në retorikë, por të bashkuar në interes, ata po shfaqen si dy pole të së njëjtës medalje politike – një sistemi që për vite me radhë prodhoi pushtet të përqendruar, klientelizëm dhe kulturë pandëshkueshmërie.
Prej muajsh, sulmet verbale ndaj Struktura e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK) dhe Gjykata e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (GjKKO) janë intensifikuar. Nga njëra anë, akuzat për “drejtësi të kapur” dhe “prokurori politike”; nga ana tjetër, insinuata për “komplot ndërkombëtar” apo “sulm ndaj sovranitetit”.
Por përtej deklaratave, një fakt mbetet: sa herë që drejtësia afrohet pranë zyrtarëve të lartë, retorika politike ndizet. Dhe sa herë që përmenden dosje të bujshme, partitë shndërrohen në mekanizma mbrojtës kolektivë.
Partia Demokratike dhe Partia Socialiste, në vend që të distancohen nga individë të hetuar, shpesh reagojnë si struktura të centralizuara, ku çdo kritikë ndaj liderit konsiderohet sulm ndaj vetë partisë. Deputetë, zëdhënës dhe analistë të afërt mobilizohen në një linjë të vetme komunikimi, duke krijuar një mur narrativ kundër institucioneve të reja të drejtësisë.
Kjo sjellje ngre pikëpyetje serioze:
- A po mbrohet shteti ligjor, apo interesat personale?
- A janë partitë politike struktura demokratike, apo organizma të ndërtuar mbi besnikëri ndaj individit?
Shqipëria ka kaluar mbi 34 vite tranzicion. Gjatë kësaj kohe, pushteti ka qarkulluar mes të njëjtave figura ose brezave të tyre politikë. Emrat ndryshojnë në lista, por modeli mbetet i njëjtë: centralizim vendimmarrjeje, kontroll mbi administratën dhe ndikim i fortë mbi narrativën publike.
Në këtë kontekst, përplasja me drejtësinë e re nuk shihet vetëm si çështje juridike, por si betejë për mbijetesë politike. SPAK dhe GjKKO përfaqësojnë një realitet të ri – një sistem që, të paktën në teori, nuk i përgjigjet më telefonatave politike.
Qytetarët shqiptarë ndodhen sërish përballë një skenari të njohur: dy kampe që akuzojnë njëri-tjetrin për korrupsion, ndërsa përballja reale zhvillohet në zyrat e prokurorëve dhe sallat e gjyqit. Retorika e ashpër mund të mobilizojë militantët, por nuk zgjidh problemin thelbësor: mungesën e besimit në politikë.
Nëse drejtësia do të arrijë të mbetet e pavarur, kjo përplasje mund të shënojë një kthesë historike. Nëse jo, atëherë Shqipëria rrezikon të mbetet peng i një cikli të vjetër, ku liderët ndërrojnë rolet, por jo mënyrën e qeverisjes.
“Dy çobanët” – siç i quajnë kritikët – mund të përplasen në skenë, por historia e tranzicionit tregon se shpesh sistemi ka qenë më i fortë se konfliktet personale. Pyetja që mbetet është e thjeshtë:
A do të fitojë këtë herë drejtësia mbi politikën, apo politika mbi drejtësinë?
Shqiptarët presin përgjigje jo me fjalë, por me vendime gjyqësore.