Nga Redi Minga:
Zhvillimet e fundit globale tregojnë qartë se bota ka hyrë në një fazë përplasjeje strategjike mes fuqive të mëdha. Shtetet e Bashkuara, Rusia dhe Kina po ripozicionohen për kontroll ndikimi, burimesh dhe hapësirash ushtarake, duke e kthyer periferinë gjeopolitike në vijë të parë përballjeje. Në këtë kontekst, Ballkani po rikthehet në hartën e tensioneve, ndërsa Kosova po trajtohet gjithnjë e më shumë si vija e parë e frontit në garën mes interesave amerikane, ruse dhe kineze.
Shqipëria, nga ana tjetër, paraqitet si një paradoks politik: një klasë politike e mbajtur peng nga rrjete sorosiane dhe interesa personale, por një territor që SHBA nuk ka ndërmend ta lërë jashtë kontrollit të saj strategjik. Për Uashingtonin, Shqipëria dhe Kosova janë dy pika kyçe ushtarake dhe gjeopolitike në Ballkan.
Loja e fuqive të mëdha dhe kthimi i Ballkanit në vijë përplasjeje
Rivaliteti SHBA–Rusi–Kinë nuk zhvillohet më vetëm në Ukrainë, Lindjen e Mesme apo Paqësor. Frontet po zhvendosen edhe në rajone që konsideroheshin të “stabilizuara”. Ballkani, për shkak të pozicionit gjeografik, historisë së konflikteve dhe dobësisë institucionale, është terren ideal për presion, destabilizim dhe negociata të fshehta.
Kosova, si shtet i brishtë politikisht dhe i varur nga mbështetja ndërkombëtare, po shndërrohet në vijë të avancuar të këtij përballimi. Çdo tension në veri, çdo krizë artificiale, çdo provokim i vogël, shërben për të testuar vendosmërinë e NATO-s dhe për të matur reagimin amerikan.
Shqipëria: e kapur politikisht, por strategjike për SHBA
Pavarësisht kapjes së politikës shqiptare nga rrjete sorosiane dhe interesa klienteliste, SHBA nuk e sheh Shqipërinë si pronë të Sorosit. Përkundrazi, Uashingtoni e konsideron Shqipërinë dhe Kosovën si dy pika strategjike kyçe për kontrollin ushtarak të Ballkanit Perëndimor.
Baza ajrore e Kuçovës, portet, aeroportet, infrastruktura energjetike dhe korridoret logjistike janë elementë jetikë për praninë amerikane dhe të NATO-s. Për këtë arsye, SHBA nuk do të lejojë që këto pika të bien nën ndikim armiqësor, pavarësisht se kush qeveris në Tiranë.
Qeveria e Rilindjes dhe dyshimet për orientim të rrezikshëm
Problemi qëndron te qeverisja aktuale. Sipas kritikëve dhe denoncimeve publike, qeveria e Rilindjes akuzohet për lëshime të rrezikshme strategjike dhe për flirtim të hapur me interesa ruse dhe kineze, nën petkun e “investimeve” dhe “partneriteteve ekonomike”.
Në këtë kontekst përmenden shpesh edhe figura kyçe të qeverisë, përfshirë Belinda Ballukun, ndaj së cilës janë ngritur akuza politike për favorizim të interesave kundërshtare të SHBA-së në sektorë strategjikë, përmes koncesioneve dhe marrëveshjeve të errëta. Këto akuza lidhen edhe me orientime rajonale, në një kohë kur ndikimi grek në Ballkan konsiderohet në rënie dhe i mbajtur artificialisht gjallë nga lojëra të brendshme politike.
Vuçiq, Serbia dhe skenari i tensioneve të kontrolluara
Ndërkohë, Serbia e Aleksandër Vuçiqit po luan një lojë të dyfishtë. Nga njëra anë, nuk prish marrëdhëniet me SHBA-në dhe BE-në; nga ana tjetër, nuk heq dorë nga aleancat me Rusinë dhe Kinën. Refuzimi për njohjen e Kosovës dhe qëndrimi mbi Rezolutën 1244 e mbajnë rajonin në një gjendje “konflikti të ngrirë”, gati për t’u ndezur sa herë që i shërben interesave të Beogradit.
Incidentet e vogla kufitare nuk janë rastësi, por pjesë e një strategjie për të testuar durimin e Perëndimit dhe për të fituar koncesione politike.
Kosova – monedhë shkëmbimi apo vijë fronti?
Nëse BE-ja vazhdon të jetë e paralizuar dhe SHBA-të ndjekin një qasje transaksionale, ekziston rreziku real që Kosova të përdoret si monedhë shkëmbimi në negociata të mëdha gjeopolitike. Autonomi, asociacione, korrigjime kufijsh – të gjitha këto ide mund të rikthehen në tavolinë.
Në këtë skenar, shqiptarët rrezikojnë të paguajnë çmimin e një loje që nuk e kanë nisur vetë.
As demokracia e tipit Soros, as shantazhi diplomatik, nuk po funksionojnë më në Ballkan. SHBA-të nuk hyjnë më me ushtri si dikur, BE-ja është e dobët dhe e ndarë, ndërsa Rusia dhe Kina po shtyjnë kufijtë e ndikimit të tyre.
Në këtë realitet të ri, Shqipëria dhe Kosova duhet të zgjedhin: ose të mbeten peng i një klase politike të kapur, ose të ndërtojnë një strategji kombëtare që mbron interesin shqiptar. Çdo gabim llogaritjeje, çdo koncesion i errët dhe çdo nënshtrim politik mund ta kthejë Kosovën në vijë të parë të një konflikti që nuk do t’i shërbejë askujt, përveç fuqive të mëdha.