Nga Riza Mançe (redaktuar për PatriotikMedia.al)
Çfarë po ndodh realisht në Iran?
A është kjo një luftë e vërtetë apo një lojë e madhe strategjike mes fuqive globale?
Ngjarjet e fundit në Lindjen e Mesme tregojnë se nuk kemi të bëjmë thjesht me një përplasje ushtarake, por me një test të madh force dhe influence. Irani ka kohë që i ka dërguar sinjale botës së madhe: “Jam edhe unë pjesë e këtij rendi të ri.”
Por kjo ambicie nuk është pranuar kurrë nga Izraeli, i cili e sheh çdo forcim të Iranit si kërcënim ekzistencial. Në këtë kontekst, presioni ndaj Shtetet e Bashkuara të Amerikës është rritur për një përballje të përbashkët kundër Teheranit.
Në thelb, Uashingtoni e njeh fuqinë reale të Iranit. Përvoja e mëparshme ka treguar se një përplasje direkte nuk është e lehtë dhe nuk garanton fitore të shpejtë. Megjithatë, për shkak të presioneve të brendshme politike dhe ndikimeve të fuqishme në strukturat vendimmarrëse amerikane, administrata e Donald Trump është shtyrë drejt një përfshirjeje që nuk duket plotësisht e dëshiruar.
Paradoksi qëndron këtu: ndërkohë që lufta zhvillohet në terren, komunikimi mes palëve nuk është ndërprerë kurrë. Kanale të fshehta dhe gjysmë-zyrtare vazhdojnë të funksionojnë çdo ditë. Kjo tregon qartë se kemi të bëjmë me një skenar të dyfishtë – luftë në sipërfaqe dhe negociata në prapaskenë.
Loja e trefishtë e Amerikës
Sipas kësaj analize, Shtetet e Bashkuara të Amerikës po ndjek tre objektiva kryesore:
1. Balancimi i Izraelit
Duke hyrë në përplasje, Amerika i jep Izraeli atë që kërkonte: një front të përbashkët kundër Iranit. Por në të njëjtën kohë, kjo luftë po e ekspozon Izraelin ndaj një kundërshtari shumë më të fortë sesa pritej, duke e dobësuar pozicionin e tij në rajon.
2. Legjitimimi i Iranit si fuqi rajonale
Nga kjo përplasje, Irani del më i konsoliduar. Jo vetëm që nuk është rrëzuar, por ka dëshmuar se është një aktor i aftë për të sfiduar rendin ekzistues. Kjo e vendos atë në rolin e një “sherifi të ri” në gjeopolitikën arabe.
Vendet arabe, shumë prej tyre aleate tradicionale të Amerikës, përballen me një realitet të ri: siguria dhe ekonomia e tyre nuk varen më vetëm nga Uashingtoni, por gjithnjë e më shumë nga Teherani.
3. Lufta për energjinë dhe tregjet globale
Ky është dimensioni më i rëndësishëm. Rritja e tensioneve ka çuar në rritjen e çmimeve të naftës dhe gazit, duke favorizuar tre lojtarë kryesorë: Shtetet e Bashkuara të Amerikës, Rusia dhe Irani.
Ndërkohë, Europa po përballet me një goditje të rëndë. Deri më sot, ajo ka qenë e varur nga furnizimi me energji nga vendet arabe. Nëse këto tregje destabilizohen ose kontrollohen nga një fuqi kundërshtare si Irani, kontinenti përballet me një krizë të thellë energjetike.
Në këtë skenar, Rusia del si përfitues i madh. Rritja e çmimeve dhe mungesa e alternativave e detyron Europën të rikthejë sytë nga Moska, duke i dhënë ekonomisë ruse një frymëmarrje të re, sidomos në kontekstin e luftës në Ukrainë.
Më poshtë mund të lexoni:
Luftë apo teatër gjeopolitik?
Ajo që po shohim nuk është thjesht një luftë klasike. Është një teatër kompleks ku çdo lëvizje ka disa kuptime dhe pasoja të shumëfishta.
Në sipërfaqe kemi raketa, sulme dhe kërcënime.
Në thellësi kemi marrëveshje, interesa dhe rishpërndarje të pushtetit global.
Dhe në këtë lojë të madhe, pyetja mbetet:
A po lind vërtet një “sherif” i ri në botë, apo kjo është vetëm faza tjetër e një rendi të vjetër që po transformohet?