A është Europa duke përgatitur terrenin për një kapitull të ri politik në Shqipëri? Rama përballë një presioni që nuk vjen më vetëm nga protesta …
Nga Redaksia – Raportet kritike të Brukselit, deklaratat e eurodeputetëve gjermanë, sinjalet nga Uashingtoni dhe zhvillimet në Ballkan po krijojnë një realitet të ri politik. A po ndryshon strategjia e Perëndimit ndaj Edi Ramës, apo kryeministri shqiptar po përballet me pasojat e një marrëdhënieje ndërkombëtare që nuk funksionon më si dikur?
Për më shumë se një dekadë, Edi Rama ka ndërtuar një profil ndërkombëtar të bazuar në marrëdhëniet e tij me drejtues të rëndësishëm europianë, në komunikimin e drejtpërdrejtë me institucionet e Brukselit dhe në paraqitjen e Shqipërisë si një histori suksesi në rajon. Por zhvillimet e fundit po tregojnë se marrëdhëniet ndërkombëtare nuk janë të përhershme dhe se mbështetja politike mund të ndryshojë kur ndryshojnë interesat dhe prioritetet strategjike.
Ajo që po ndodh sot meriton një analizë përtej deklaratave të zakonshme politike në Tiranë.
Pyetja nuk është thjesht nëse Bashkimi Europian është bërë më kritik ndaj qeverisë shqiptare. Pyetja është pse, pikërisht në këtë moment, kritikat po bëhen më konkrete, pse disa përfaqësues europianë po kërkojnë masa më të forta dhe pse çështjet që deri dje trajtoheshin kryesisht si probleme të brendshme shqiptare po marrin gjithnjë e më shumë dimension ndërkombëtar.
Brukseli po ndryshon gjuhën, apo po ndryshon strategjinë?
Raporti i Komisionit Europian për Shqipërinë, i publikuar më 4 nëntor 2026, përmban një mesazh me dy dimensione. Nga njëra anë, njeh përparimin në procesin e integrimit dhe hapjen e të gjithë kapitujve të negociatave, ndërsa katër prej tyre janë mbyllur përkohësisht. Nga ana tjetër, evidenton probleme serioze në funksionimin e demokracisë, korrupsionin, mbikëqyrjen parlamentare, lirinë e medias dhe konsultimin publik.
Ambasadorja e BE-së, Sofia Moreira de Sousa, ka theksuar se korrupsioni mbetet një sfidë reale dhe se duhet të vazhdojë hetimi dhe ndjekja penale e korrupsionit në nivelet e larta. Ajo ka kërkuar gjithashtu që reformat e ardhshme të mos cenojnë funksionimin e sistemit të drejtësisë dhe rezultatet e reformës së vitit 2016.
Ky është një mesazh që nuk mund të anashkalohet. Brukseli po i njeh qeverisë arritjet në procesin teknik të integrimit, por njëkohësisht po i kërkon llogari për mënyrën se si funksionon shteti.
Dhe këtu qëndron paradoksi i Ramës: qeveria mund të hapë kapituj negociatash dhe të flasë për anëtarësimin në BE, por kjo nuk do të thotë se problemet e demokracisë dhe të shtetit ligjor janë zgjidhur.
Raporti nuk është një dokument për rrëzimin e qeverisë. Është një mekanizëm institucional vlerësimi. Por kur kritikat përqendrohen te problemet që prekin drejtpërdrejt funksionimin e pushtetit, ato marrin peshë të veçantë politike.
Sinjali gjerman dhe ideja e një qeverie teknike
Një zhvillim që e ka bërë më të ndjeshme situatën politike është qëndrimi i eurodeputetit gjerman Michael Gahler.
Më 10 nëntor, Gahler ngriti shqetësime për ndërhyrjen politike në çështjen e imunitetit të Belinda Ballukut dhe hodhi në diskutim mundësinë e një qeverie teknike si rrugë për të ulur tensionet dhe për të krijuar kushte për zgjedhje të lira e të ndershme.
Ky nuk është një detaj i zakonshëm në debatin europian për Shqipërinë.
Kur një përfaqësues i Parlamentit Europian e zhvendos diskutimin nga kërkesa për reforma te mënyra se si duhet të funksionojë qeverisja, kemi të bëjmë me një nivel tjetër të presionit politik.
Por a përfaqëson ky qëndrim një strategji të përbashkët të Bashkimit Europian? Deri tani ka vetëm një deklaratë e Eurodeputetit Gjerman Michael Gahler dhe jo nga institucionet e BE-së. Megjithatë, fakti që ideja e një qeverie teknike po diskutohet edhe në Parlamentin Europian tregon se kriza shqiptare nuk shihet më vetëm si një konflikt mes qeverisë dhe protestuseve qytatare opozitarë.
Çështja Balluku është veçanërisht e rëndësishme. Ish-zëvendëskryeministrja përballet me akuza të formalizuara nga SPAK lidhur me kontrata publike me vlerë mbi 200 milionë euro. Ajo i ka mohuar shkeljet, ndërsa çështja ka shkaktuar debat të fortë politik dhe institucional.
Në këtë kontekst, mënyra se si qeveria dhe Parlamenti trajtojnë kërkesat e drejtësisë bëhet një test për marrëdhëniet e Shqipërisë me partnerët europianë.
Uashingtoni po dërgon sinjale të tjera
Ndërkohë, nga Shtetet e Bashkuara ka ardhur një tjetër zhvillim që duhet parë në kontekstin e përgjithshëm.
Dy kongresmenë republikanë, Joe Wilson dhe Keith Self, i kanë dërguar një letër Sekretarit të Shtetit, Marco Rubio, ku shprehin shqetësimin për gjendjen e demokracisë dhe sundimit të ligjit në Shqipëri.
Ata i kanë kërkuar administratës amerikane të shqyrtojë përdorimin e kufizimeve të vizave ndaj zyrtarëve të përfshirë në korrupsion të rëndësishëm.
Kjo letër nuk është një vendim i administratës Trump dhe as një shpallje zyrtare e ndonjë personi non grata. Por është një sinjal politik që tregon se Shqipëria po ndiqet me vëmendje edhe në Kongresin amerikan.
Për Ramën, rëndësia e këtij zhvillimi qëndron te fakti se kritikat nuk po vijnë vetëm nga kundërshtarët e tij politikë në Shqipëri. Ato po artikulohen edhe nga përfaqësues të institucioneve amerikane.
Kjo nuk do të thotë se Uashingtoni dhe Brukseli kanë një plan të përbashkët për ndryshimin e qeverisë shqiptare. Por tregon se çështjet e korrupsionit, drejtësisë dhe funksionimit demokratik janë bërë pjesë e një diskutimi më të gjerë ndërkombëtar.
Pse duhet parë edhe Beogradi?
Shqipëria nuk mund të analizohet e shkëputur nga zhvillimet në Serbi.
Për vite me radhë, Ballkani Perëndimor është trajtuar nga fuqitë e mëdha si një hapësirë ku stabiliteti politik ka pasur shpesh përparësi ndaj problemeve të brendshme demokratike.
Udhëheqësit e rajonit kanë përfituar nga marrëdhëniet me partnerët ndërkombëtarë, duke u paraqitur si faktorë stabiliteti dhe si ndërmjetës të rëndësishëm në marrëdhëniet rajonale.
Por kjo qasje po përballet me sfida të reja.
Në Serbi, kriza politike, protestat dhe kritikat për gjendjen e demokracisë kanë vënë në pikëpyetje modelin e qeverisjes së Aleksandër Vuçiçit. Edhe në Shqipëri, problemet me korrupsionin, protestat dhe raportet me drejtësinë kanë shtuar vëmendjen ndërkombëtare.
A është ky momenti kur Perëndimi po kërkon një standard tjetër për udhëheqësit e Ballkanit?
Është një pyetje legjitime, veçanërisht në një kohë kur Europa po përpiqet të forcojë ndikimin e saj në rajon dhe kur Shtetet e Bashkuara po rishikojnë shumë prej prioriteteve të politikës së jashtme.
Samiti i NATO-s: Një sinjal që kërkon shpjegim
Një tjetër zhvillim i rëndësishëm erdhi më 12 nëntor, kur Edi Rama njoftoi se samiti i NATO-s nuk do të mbahet në Shqipëri në vitin 2027.
Sipas raportimit të Reuters, Aleanca e NATO-s nuk ka vendosur ende se kur do të zhvillohet samiti i ardhshëm. Shqipëria akoma nuk konfirmohet si një mundësi për organizimin e tij në vitin 2027, ndërkohe çështja është shoqëruar me raportime për rezerva nga administrata Trump dhe shqetësime të disa vendeve anëtare lidhur me shpenzimet shqiptare për mbrojtjen.
Ky zhvillim mund të interpretohet si ndëshkim ndaj qeverisë shqiptare.
Nëse Shqipëria ishte parashikuar si vendi organizator, qytetarët kanë të drejtë të dinë çfarë ndryshoi, cilat ishin arsyet dhe nëse pati kundërshtime politike apo vetëm rrethana të planifikimit të Aleancës.
A po i mbaron Ramës modeli i vjetër i mbështetjes ndërkombëtare?
Kjo është ndoshta pyetja më e rëndësishme e gjithë zhvillimeve.
Rama ka ditur të ndërtojë marrëdhënie me qendra të ndryshme të pushtetit europian. Ka pasur komunikim të afërt me drejtues të rëndësishëm të BE-së dhe ka përdorur procesin e integrimit si një nga shtyllat kryesore të legjitimitetit të tij ndërkombëtar.
Por tani situata është më komplekse.
Brukseli kërkon rezultate konkrete në luftën kundër korrupsionit. Disa eurodeputetë po ngrenë çështjen e përgjegjësisë politike. Nga Uashingtoni vijnë kërkesa për shqyrtimin e masave ndaj zyrtarëve të përfshirë në korrupsion. Ndërkohë, zhvillimet në Ballkan po tregojnë se marrëdhëniet e vjetra politike nuk janë garanci për mbështetje të përhershme.
A janë këto zhvillime pjesë e një strategjie të koordinuar për largimin e Ramës dhe se kryeministri shqiptar duhet të përballet me një realitet ku mbështetja ndërkombëtare nuk mund të merret më si e mirëqenë.
Dhe këtu duhet të bëjmë dallimin mes dy gjërave: Perëndimi mund të kërkojë reforma dhe llogaridhënie pa kërkuar ndryshimin e qeverisë. Por kur problemet institucionale bëhen të vazhdueshme, ato mund të kthehen në një çështje të rëndësishme politike dhe diplomatike.
© Copyright of PatriotikMedia.al


