ANALIZA/Zvërneci dhe protesta e 13 tetorit: Premtimet e Policisë së Shtetit dhe përgjegjësia që kërkon përgjigje …

Nga Redaksia – Pas incidentit të Zvërnecit, drejtuesi i Policisë së Shtetit premtoi hetime dhe masa administrative. Katër muaj më vonë, përdorimi i gazit lotsjellës dhe i autobotëve me ujë gjatë protestës në Tiranë rikthen në vëmendje një pyetje thelbësore: çfarë ndryshoi pas premtimeve dhe kush mban përgjegjësi për mënyrën si ushtrohet forca policore?

Protesta e studentëve më 13 tetor 2026 në Tiranë u shoqërua me përplasje, dëmtime të pronës, përdorim të gazit lotsjellës dhe ndërhyrje të autobotëve me ujë. Raportimet mediatike flasin për persona të lënduar dhe të shoqëruar në polici. Disa protestues hodhën sende drejt godinave dhe efektivëve, ndërsa pati dëmtime të institucioneve dhe bizneseve.

Këto janë fakte që duhen trajtuar pa ekuivok. Dhuna ndaj policëve, gazetarëve apo qytetarëve nuk justifikohet nga e drejta për të protestuar. Por as veprimet e dhunshme të disa protestuesve nuk i japin policisë një autorizim të pakufizuar për të përdorur forcën ndaj kujtdo që ndodhet në rrugë.

Detyra e shtetit është të ruajë rendin, të mbrojë jetën dhe shëndetin e qytetarëve, të dallojë personat që ushtrojnë dhunë nga ata që protestojnë paqësisht dhe të përdorë vetëm forcën e nevojshme e proporcionale.

Pikërisht këtu fillon përgjegjësia institucionale.

1. Zvërneci dhe premtimet e qershorit: Çfarë ndryshoi pas deklaratave?

Më 1 qershor 2026, pas incidentit në Zvërnec, Drejtori i Përgjithshëm i Policisë së Shtetit, Skënder Hita, doli publikisht dhe kritikoi mënyrën se si ishte menaxhuar ngjarja. Ai deklaroi se menaxhimi i saj dhe informacioni i pasaktë i përcjellë publikut kishin cenuar standardet që kërkonte nga policia.

Hita njoftoi masa administrative, ndryshime në drejtimin vendor dhe procese hetimore për përcaktimin e përgjegjësive. Drejtori i Policisë së Vlorës ishte shkarkuar, ndërsa strukturave përkatëse u ishte kërkuar të shqyrtonin veprimet e zinxhirit komandues.

Kjo nuk ishte thjesht një deklaratë rutinë. Ishte një pranim publik se mënyra si ishte menaxhuar ngjarja nuk i kishte përmbushur standardet e kërkuara nga drejtuesi i Policisë së Shtetit.

Por një institucion nuk matet vetëm me aftësinë për të identifikuar dështimin pasi ai ka ndodhur. Matet edhe me veprimet që ndërmerr për të parandaluar përsëritjen e tij.

A u ndryshuan procedurat? A u rishikuan planet operacionale? A u trajnuan efektivët për menaxhimin e tubimeve dhe përdorimin proporcional të forcës? A u identifikuan mangësitë në komandim dhe komunikim? A u përcaktuan masa konkrete për të mbrojtur qytetarët nga përsëritja e situatave të ngjashme?

Këto nuk janë hollësi administrative. Janë pyetje që lidhen drejtpërdrejt me sigurinë publike.

Në dokumentacionin publik të identifikuar deri tani, nuk kemi gjetur prova të mjaftueshme për të përcaktuar se cilat masa parandaluese u zbatuan pas Zvërnecit. Kjo nuk do të thotë se masa të tilla nuk ekzistojnë. Do të thotë se institucionet duhet të bëjnë të njohura veprimet e tyre dhe rezultatet konkrete.

2. Ligjet ekzistojnë, por a zbatohen në terren?

Shqipëria ka rregulla ligjore për përdorimin e forcës policore. Ligji nr. 82/2024, “Për Policinë e Shtetit”, dhe Rregullorja e Policisë së Shtetit, miratuar me VKM nr. 112, datë 24 shkurt 2025, përcaktojnë detyrime dhe parime për ushtrimin e autoritetit policor.

Neni 25 i Rregullores parashikon, ndër të tjera, paralajmërimin përpara përdorimit të forcës kur rrethanat e lejojnë, zgjedhjen e nivelit të nevojshëm të forcës, dhënien e ndihmës mjekësore kur është e nevojshme dhe e mundur, si dhe respektimin e parimit të proporcionalitetit. Rregullorja përcakton gjithashtu përgjegjësinë individuale të punonjësit për forcën që ushtron.

Pra, çështja nuk është thjesht nëse ekzistojnë rregulla të shkruara.

Çështja është nëse këto rregulla u zbatuan gjatë protestës së 13 tetorit.

Kush e drejtoi operacionin policor? Cili ishte plani i miratuar? Kush vendosi se përdorimi i gazit lotsjellës ishte i nevojshëm? Kush autorizoi ndërhyrjen e autobotëve me ujë? Çfarë paralajmërimesh iu dhanë turmës? Si u dalluan personat që ushtronin dhunë nga pjesëmarrësit e tjerë? Çfarë masash u morën për qytetarët e lënduar?

Po kështu, duhet të bëhet e njohur baza rregullatore dhe teknike për përdorimin e këtyre mjeteve, përfshirë urdhrat, protokollet dhe planet operacionale që mund të publikohen pa cenuar hetimet.

Nëse dokumentet ekzistojnë, publiku ka të drejtë të dijë se çfarë kërkojnë. Nëse janë konstatuar boshllëqe, ato duhet të pranohen dhe të korrigjohen.

3. Përgjegjësia nuk përfundon te polici në terren

Kur ndodh një incident gjatë një operacioni policor, vëmendja përqendrohet zakonisht te efektivi që përdori forcën. Por një hetim serioz nuk mund të ndalet vetëm te personi që ndodhej përballë protestuesve.

Një operacion policor përfshin planifikim, urdhra, drejtim, komunikim, zbatim dhe mbikëqyrje. Një shkelje mund të jetë individuale, por një dështim mund të lidhet edhe me mënyrën se si është organizuar dhe drejtuar operacioni.

Rregullorja e Policisë së Shtetit përcakton përgjegjësi edhe për drejtuesit në lidhje me aktet e brendshme, procedurat dhe zbatimin e rregullave nga strukturat në varësi të tyre.

Për këtë arsye, hetimi duhet të shqyrtojë jo vetëm se kush e përdori forcën, por edhe kush e autorizoi, kush e mbikëqyri dhe nëse zinxhiri komandues i përmbushi detyrimet e tij.

Pezullimi i një efektivi mund të jetë masë e nevojshme gjatë një hetimi, por pezullimi nuk është përfundim hetimor dhe as provë faji. Ai nuk e zëvendëson shqyrtimin e përgjegjësive në nivelet e tjera të komandimit.

Nëse ka pasur shkelje, ato duhet të provohen. Nëse ka pasur mangësi në planifikim ose drejtim, edhe ato duhet të identifikohen. Nëse përfundimi i hetimit është se nuk ka pasur shkelje, institucionet duhet të bëjnë publike arsyetimin dhe provat që mund të publikohen ligjërisht.

Përgjegjësia institucionale nuk mund të reduktohet vetëm te efektivi që shfaqet në pamjet filmike.

4. Agjencia e Mbikëqyrjes Policore dhe çështja e pavarësisë

Një tjetër element i rëndësishëm është roli i Agjencisë së Mbikëqyrjes Policore, e cila heton shkeljet e pretenduara nga punonjësit e policisë dhe strukturave të tjera ligjzbatuese brenda kompetencave të saj.

Komiteti Evropian për Parandalimin e Torturës ka ngritur çështje që lidhen me pozicionin institucional të Agjencisë dhe mbikëqyrjen e saj nga Ministria e Brendshme. Këto shqetësime e bëjnë të rëndësishëm diskutimin mbi garancitë që sigurojnë paanshmërinë dhe pavarësinë e hetimeve.

Kjo nuk përbën provë se një hetim i caktuar është ndikuar politikisht. Por përbën një arsye për të kërkuar transparencë mbi mënyrën si funksionojnë mekanizmat e mbikëqyrjes, si trajtohen ankesat dhe si publikohen përfundimet.

Numri i ankesave apo i referimeve në prokurori, i marrë më vete, nuk mjafton për të matur efektivitetin e një institucioni mbikëqyrës.

Pyetjet vendimtare janë të tjera: Sa hetime përfundojnë me vendime të arsyetuara? Sa rekomandime zbatohen? Çfarë masash merren kur konstatohen shkelje? Dhe, mbi të gjitha, sa ndryshon praktika e institucioneve pas përfundimit të hetimeve?

Këto janë standardet me të cilat duhet të matet mbikëqyrja policore.

5. Ministria e Brendshme duhet të sqarojë përgjegjësitë

Skënder Hita u emërua Drejtor i Përgjithshëm i Policisë së Shtetit më 30 mars 2026. Në atë periudhë, Besfort Lamallari mbante detyrën e Ministrit të Brendshëm.

Më 18 shtator 2026, Ervin Demo mori detyrën e Ministrit të Punëve të Brendshme. Përgjegjësia politike duhet të vlerësohet sipas periudhës në të cilën secili zyrtar ka ushtruar detyrën dhe kompetencat përkatëse.

Demo nuk mund të mbahet automatikisht përgjegjës për vendime të marra përpara emërimit të tij. Megjithatë, nga momenti i marrjes së detyrës, ai ka përgjegjësinë politike për të kërkuar informacion, për të ushtruar mbikëqyrjen që i njeh ligji dhe për të siguruar që institucionet të veprojnë brenda kompetencave të tyre.

Për periudhën nga incidenti i Zvërnecit deri te protesta e Tiranës, kërkohen përgjigje të drejtpërdrejta:

• Çfarë masash parandaluese u propozuan pas ngjarjes së Zvërnecit?
• Cilat masa u miratuan dhe cilat u zbatuan konkretisht?
• Çfarë trajnimesh u zhvilluan për menaxhimin e tubimeve publike?
• A u rishikuan planet dhe procedurat për përdorimin e forcës?
• A u identifikuan mangësi në komandim, komunikim apo trajtimin e personave të dëmtuar?
• Çfarë raporti mori Ministria për incidentin e 13 tetorit dhe çfarë veprimesh ndërmori pas tij?

Ministria duhet të përgjigjet me dokumente, data, akte dhe rezultate, jo vetëm me deklarata të përgjithshme për respektimin e standardeve.

6. Çfarë duhet të bëjnë publike institucionet?

Përpara se të nxirret një përfundim për përgjegjësinë individuale ose institucionale, nevojiten dokumentet që mundësojnë një vlerësim të plotë.

PatriotikMedia.al kërkon nga Policia e Shtetit, Ministria e Brendshme dhe Agjencia e Mbikëqyrjes Policore transparencë për këto çështje:

Së pari: Planin operacional dhe urdhrat për ndërhyrjen e 13 tetorit, në masën që mund të bëhen publikë pa cenuar hetimet aktive.

Së dyti: Identifikimin e drejtuesit të operacionit dhe sqarimin e zinxhirit të autorizimit për përdorimin e mjeteve të forcës.

Së treti: Aktet, protokollet dhe udhëzimet që rregullojnë përdorimin e gazit lotsjellës dhe autobotëve me ujë.

Së katërti: Dokumentet që tregojnë se çfarë masash parandaluese u morën pas incidentit të Zvërnecit.

Së pesti: Numrin e saktë të personave të lënduar, kategoritë përkatëse dhe burimin e shifrave të publikuara.

Së gjashti: Statusin e hetimeve administrative dhe penale, duke dalluar hetimet në vazhdim nga përfundimet e arritura.

Së shtati: Rekomandimet e Avokatit të Popullit ose të organeve të tjera mbikëqyrëse dhe masat e ndërmarra në përgjigje të tyre.

Këto kërkesa nuk paragjykojnë fajësinë e asnjë individi. Ato synojnë të përcaktojnë se si është ushtruar autoriteti publik dhe nëse institucionet kanë përmbushur detyrimet e tyre.

7. Standardet nuk maten me deklarata

Pas incidentit të Zvërnecit, drejtuesi i Policisë së Shtetit pranoi publikisht se mënyra e menaxhimit të ngjarjes kishte cenuar standardet që kërkonte. Pas protestës së Tiranës, është e domosdoshme të shihet nëse këto standarde u respektuan dhe nëse masat e marra gjatë muajve ndërmjet dy ngjarjeve patën rezultate konkrete.

Nuk kërkohet që policia të mos veprojë kur sulmohet. Nuk kërkohet imunitet për protestuesit që shkatërrojnë pronën apo lëndojnë njerëz të tjerë. Kërkohet që pushteti i shtetit të ushtrohet brenda ligjit, që çdo dëmtim të hetohet dhe që përgjegjësitë të shqyrtohen në të gjitha nivelet përkatëse.

Një pezullim nuk është reformë. Një konferencë shtypi nuk është llogaridhënie. Një hetim i hapur nuk është ende rezultat.

Rezultati është ajo që mund të provohet: çfarë ndodhi, cilat rregulla u zbatuan ose u shkelën, kush mori vendimet, cilat përgjegjësi u përcaktuan dhe çfarë ndryshoi për të parandaluar përsëritjen e ngjarjeve të ngjashme.

Qytetarët kanë të drejtë të dinë nëse premtimet e qershorit u shndërruan në masa konkrete apo mbetën vetëm deklarata publike.

Në fund, pyetja nuk është vetëm kush e përdori forcën më 13 tetor. Pyetja është nëse institucionet që kanë për detyrë ta kontrollojnë atë forcë e përmbushën përgjegjësinë e tyre.

Dhe për këtë përgjigjja duhet të vijë nga dokumentet, hetimet dhe rezultatet konkrete, jo nga premtimet.

© Copyright of PatriotikMedia.al