Pse zbarkoi RENEA në protestën e Tiranës? Çfarë parashikon ligji dhe kur mund të ndërhyjnë forcat speciale

Tiranë – Prania e forcave speciale RENEA në protestën e zhvilluar përpara Kryeministrisë ka ngritur pikëpyetje mbi arsyet e angazhimit të kësaj strukture dhe bazën ligjore të ndërhyrjes së saj në përballjen me protestuesit.

Sipas raportimeve nga terreni, efektivë të RENEA-s janë vendosur në Bulevardin “Dëshmorët e Kombit”, në mbështetje të strukturave të Policisë së Shtetit dhe Forcave të Ndërhyrjes së Shpejtë, ndërsa situata është përshkallëzuar pranë godinës së Kryeministrisë.

Por përse duhet të angazhohet një njësi speciale në një protestë qytetare? Cilat janë kompetencat e saj dhe çfarë kufijsh vendos ligji për përdorimin e forcës ndaj demonstruesve?

Çfarë është RENEA dhe cili është misioni i saj?

RENEA është një strukturë speciale e Policisë së Shtetit, e specializuar për operacione me rrezikshmëri të lartë. Angazhimi i njësive të tilla lidhet me situata që kërkojnë aftësi dhe pajisje të posaçme, veçanërisht kur ekziston rrezik serioz për jetën dhe sigurinë.

Menaxhimi i zakonshëm i tubimeve dhe ruajtja e rendit publik janë detyra të Policisë së Shtetit. Për këtë qëllim ekzistojnë strukturat e rendit dhe forcat e specializuara për ndërhyrje në situata të vështira.

Kjo ngre një pyetje të drejtpërdrejtë për autoritetet: Cila ishte nevoja konkrete që solli angazhimin e RENEA-s në protestën e Tiranës dhe çfarë detyre iu ngarkua kësaj strukture?

Çfarë thotë ligji nr. 82/2024 për Policinë e Shtetit?

Ligji nr. 82/2024 “Për Policinë e Shtetit” përcakton misionin, organizimin dhe kompetencat e policisë. Ai nuk përmban një ndalim të përgjithshëm që RENEA të angazhohet në çdo situatë ku zhvillohet një protestë. Megjithatë, as prania e kësaj strukture nuk i jep policisë kompetenca të pakufizuara ndaj qytetarëve.

Neni 4 përcakton se misioni i Policisë së Shtetit përfshin ruajtjen e rendit dhe sigurisë publike, mbrojtjen e jetës e të pronës dhe respektimin e të drejtave dhe lirive të njeriut.

Neni 10 parashikon ndërhyrjen e policisë për të parandaluar veprime të kundërligjshme ose për të ndaluar pasojat që përbëjnë rrezik të drejtpërdrejtë për jetën, shëndetin, sigurinë apo pronën. Po ky nen përcakton edhe detyrimin e punonjësit të policisë për t’u identifikuar përpara zbatimit të një mase ndaj qytetarit.

Neni 11 vendos një kufi të rëndësishëm: ndërhyrja duhet të jetë proporcionale me shkallën e rrezikut. Nëse një masë nuk është efektive, mund të përdoret një masë tjetër e përshkallëzuar, por ndërhyrja duhet të ndërpritet kur rreziku është shmangur ose shkaku që e diktoi nuk ekziston më.

Këto dispozita janë thelbësore për të vlerësuar çdo operacion policor gjatë një proteste. Nuk mjafton të thuhet se situata ishte e tensionuar; duhet të shqyrtohen rreziku konkret, qëllimi i ndërhyrjes dhe proporcionaliteti i masave të përdorura.

Kur dhe ku mund të ndërhyjë RENEA?

Angazhimi i një njësie speciale duhet të lidhet me misionin e saj, kompetencat e përcaktuara dhe nevojat konkrete të operacionit. Në rrethana me rrezikshmëri të lartë, ajo mund të angazhohet edhe në një situatë që zhvillohet gjatë një proteste, nëse ekziston bazë ligjore dhe plotësohen kushtet përkatëse.

Por duhet bërë dallimi mes angazhimit të RENEA-s për të përballuar një rrezik konkret dhe përdorimit të saj për të ushtruar forcë ndaj protestuesve si grup.

Fakti që një protestë zhvillohet pranë Kryeministrisë ose një institucioni tjetër shtetëror nuk përbën, në vetvete, arsye të mjaftueshme për përdorimin e forcës speciale. Po kështu, veprimet e paligjshme të disa individëve nuk e përjashtojnë detyrimin për të vlerësuar veçmas sjelljen e personave të tjerë që marrin pjesë në tubim.

Ligji nuk përcakton një adresë apo zonë të vetme ku RENEA lejohet të veprojë. Kufijtë përcaktohen nga kompetencat, qëllimi i operacionit dhe kushtet ligjore të ndërhyrjes.

A mund të përdoret RENEA kundër protestuesve paqësorë?

E drejta për tubim është e garantuar nga neni 47 i Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë. Edhe kur policia përballet me incidente gjatë një proteste, detyrimi për të respektuar të drejtat themelore të qytetarëve mbetet në fuqi.

Nëse një protestues paraqet rrezik konkret, policia mund të marrë masa ligjore ndaj tij. Por përdorimi i forcës ndaj personave që nuk paraqesin rrezik nuk mund të justifikohet thjesht nga prania e tyre në protestë.

Për këtë arsye, çdo pamje ku shfaqen efektivë të RENEA-s duhet të vlerësohet duke shqyrtuar veprimin konkret: kujt i drejtohet ndërhyrja, çfarë rreziku synon të neutralizojë dhe nëse forca e përdorur është e nevojshme dhe proporcionale.

Pse duhet të japin shpjegime autoritetet?

Prania e RENEA-s në Bulevardin “Dëshmorët e Kombit” kërkon sqarime konkrete nga Policia e Shtetit.

Autoritetet duhet të bëjnë të ditur:

• Cila ishte arsyeja operacionale e angazhimit të RENEA-s?
• Cili ishte qëllimi dhe detyra e caktuar për efektivët e kësaj strukture?
• Cila ishte baza ligjore e ndërhyrjes dhe si u vlerësua proporcionaliteti i forcës?
• A ishte detyra e RENEA-s mbështetja e operacionit policor apo ndërhyrja e drejtpërdrejtë ndaj protestuesve?

Këto pyetje kanë rëndësi për llogaridhënien institucionale dhe për të kuptuar nëse veprimet e kryera kanë qenë në përputhje me ligjin.

Gjatë protestave të ditëve të fundit, Agjencia e Mbikëqyrjes Policore ka njoftuar se po verifikon raste të dyshuara të shkeljeve nga efektivë të Policisë së Shtetit, ndërsa disa punonjës janë pezulluar. Këto verifikime e bëjnë edhe më të rëndësishëm dokumentimin e çdo ndërhyrjeje dhe përcaktimin e përgjegjësive individuale.

RENEA në protestë: çështja nuk është vetëm prania, por ligjshmëria e ndërhyrjes

Angazhimi i RENEA-s në një protestë është automatikisht i paligjshëmm dhe pyetja kryesore për ngjarjet e Tiranës është nëse ekzistonte një nevojë konkrete që justifikonte angazhimin e kësaj strukture, çfarë detyre iu caktua dhe nëse veprimet e kryera respektuan parimet e ligjshmërisë, domosdoshmërisë dhe proporcionalitetit.

Kur bëhet fjalë për të drejtën e qytetarëve për të protestuar, asnjë strukturë policore nuk mund të veprojë pa kufij ligjorë. Përgjegjësia e institucioneve është të shpjegojnë jo vetëm pse ndërhyjnë, por edhe nëse mënyra e ndërhyrjes përputhet me ligjin.

© Copyright of PatriotikMedia.al