Muzeu hebraik po ndërtohet, por po sikur nesër Izraeli të kërkojë edhe varrezat e tyre në Shqipëri?

Nga Redaksia:

Vizita e Gideon Sa’ar në Tiranë dhe projektet për muzeun hebraik në Vlorë dhe qendrën hebraike në kryeqytet ngrenë një pyetje që qeveria Rama duhet t’i përgjigjet me transparencë: deri ku do të shkojë kjo marrëdhënie dhe çfarë angazhimesh po merr Shqipëria?

Ministri i Jashtëm i Izraelit, Gideon Sa’ar, zhvilloi homazhe pranë Memorialit të Holokaustit në Tiranë. Ndërkohë, qeveria shqiptare ka bërë të ditur se po avancon projektet për Muzeun Hebraik në Vlorë dhe një qendër hebraike në Tiranë. <Cite refs={[“turn820839search0″,”turn820839search1”]}/>

Ruajtja e historisë dhe kujtimi i viktimave të Holokaustit janë çështje me rëndësi historike. Por kur këto projekte shoqërohen me afrimin e mëtejshëm diplomatik mes Tiranës dhe Tel Avivit, qytetarët kanë të drejtë të dinë se cilat janë marrëveshjet, detyrimet dhe objektivat afatgjata të bashkëpunimit.

Dhe këtu lind pyetja: po sikur nesër Izraeli të kërkojë jo vetëm muze, por edhe identifikimin e varrezave historike hebraike në Shqipëri?

A do të ishte qeveria Rama e gatshme ta pranonte një kërkesë të tillë pa një debat të gjerë publik? Çfarë dokumentesh dhe marrëveshjesh do të paraqiteshin? A do të konsultoheshin institucionet shqiptare, historianët dhe komunitetet vendore?

Këto janë pyetje hipotetike, jo një pretendim se Izraeli ka paraqitur një kërkesë të tillë. Por ato bëhen të rëndësishme kur bëhet fjalë për trashëgiminë historike, pronat dhe përgjegjësitë e shtetit shqiptar.

Shembulli grek nuk duhet harruar

Shqipëria ka një precedent konkret me Greqinë. Marrëveshja dypalëshe e vitit 2009 parashikon kërkimin, zhvarrosjen, identifikimin dhe rivarrimin e ushtarëve grekë të rënë gjatë luftës italo-greke të viteve 1940–1941, mbi bazën e arkivave, provave dhe hartave të miratuara nga komisioni i përbashkët. <Cite refs={[“turn820839search3″,”turn820839search5”]}/>

Pra, çështjet e varrezave nuk janë vetëm histori. Ato mund të kthehen në çështje konkrete shtetërore, të trajtuara përmes marrëveshjeve ndërkombëtare.

Për këtë arsye, pyetja për Izraelin nuk është nëse duhet respektuar historia hebraike. Ajo duhet respektuar. Pyetja është nëse qeveria shqiptare po i bën publike të gjitha angazhimet e saj dhe nëse çdo vendim që prek trashëgiminë historike të vendit diskutohet me transparencë.

A do t’i thotë Rama jo një kërkese të tillë?

Kjo është pikëpyetja politike që kërkon përgjigje. Duke parë afrimin që qeveria shqiptare po kërkon të thellojë me Izraelin, lind dyshimi nëse Tirana do të ishte e gatshme të kundërshtonte një kërkesë të ardhshme të Tel Avivit, nëse ajo do të paraqitej zyrtarisht.

Por deri tani nuk ka të dhëna të paraqitura këtu se Izraeli ka kërkuar varreza në Shqipëri. Prandaj, çështja duhet shtruar si një pyetje për transparencën dhe përgjegjësinë e qeverisë, jo si një marrëveshje e kryer.

Muzeu hebraik po ndërtohet. Bashkëpunimi me Izraelin po zgjerohet. Por qytetarët shqiptarë kanë të drejtë të pyesin: çfarë tjetër mund të kërkohet nesër dhe mbi çfarë kushtesh do të vendosë qeveria Rama?

Kjo është një pyetje që meriton përgjigje publike, përpara se një çështje e mundshme historike të kthehet në debat politik apo diplomatik.

© Copyright of PatriotikMedia.al