Pse drejtuesi i institucionit që duhet të mbikëqyrë sistemin financiar po kërkon një status të posaçëm, ndërsa çështjet që lidhen me të mbeten në korridoret e drejtësisë
Nga Redaksia – Banka e Shqipërisë është një nga institucionet më të rëndësishme financiare të vendit. Në krye të saj prej vitit 2015 është Gent Sejko, i cili u rizgjodh nga Kuvendi në vitin 2022.
Por sot pyetja nuk është vetëm se çfarë bën Banka e Shqipërisë.
Pyetja është kush e kontrollon Bankën e Shqipërisë dhe kush kontrollon Guvernatorin?
Sepse në një shtet normal ligjor, pavarësia e një banke qendrore nuk mund të nënkuptojë pavarësi nga drejtësia.
Mikrokreditë: dosja që nuk duhet të harrohet
Emri i Gent Sejkos është përmendur në çështjen e mikrokredive, ku janë ngritur dyshime për mënyrën se si Banka e Shqipërisë ka ushtruar funksionin e saj mbikëqyrës.
Në vitin 2024, GJKKO ktheu në SPAK dosjen që lidhej me kallëzimin ndaj Guvernatorit për shpërdorim detyre, duke kërkuar që çështja të trajtohej në vijim nga organi kompetent.
Raportimet mbi dosjen kanë ngritur pikëpyetje edhe për kohën dhe mënyrën e ndërhyrjes së Bankës së Shqipërisë ndaj Micro Credit Albania. Sipas tyre, më 29 dhjetor 2022 Sejko pezulloi licencën e subjektit për kredidhënien, ndërsa aktiviteti i mbledhjes së detyrimeve vijoi.
Këtu lind pyetja që nuk mund të varroset në arkivat e institucioneve:
Nëse kishte indicie për probleme serioze në sektorin financiar, pse reagimi nuk ishte më i hershëm?
Dhe nëse ekzistojnë dyshime për shpërdorim detyre, pse duhet të zvarritet përgjigjja përfundimtare?
Dhe pikërisht tani del “imuniteti”
Në korrik 2026 u bë publik projektligji i ri për Bankën e Shqipërisë, i cili parashikon një mbrojtje të posaçme procedurale për Guvernatorin dhe zëvendësguvernatorët.
Sipas draftit të raportuar, ata nuk mund të arrestohen, privohen nga liria apo t’i nënshtrohen kontrollit personal ose të banesës pa autorizim paraprak të Gjykatës Kushtetuese, me përjashtime për rastet e flagrancës ose ndjekjes së menjëhershme pas kryerjes së një krimi.
Edhe më shqetësuese është se, sipas raportimeve për projektligjin, nëse Gjykata Kushtetuese nuk merr vendim brenda dy javësh, kërkesa për autorizim konsiderohet e refuzuar.
Dhe këtu publiku ka të drejtë të pyesë:
Pse tani?
Pse një Guvernator duhet të ketë një mburojë të tillë procedurale?
A mbron kjo pavarësinë e Bankës së Shqipërisë apo e bën më të vështirë hetimin e individit që e drejton?
Pavarësi po, paprekshmëri jo!
Askush nuk pretendon se Banka e Shqipërisë duhet të jetë nën kontrollin politik të qeverisë.
Por ekziston një vijë e kuqe:
Pavarësia institucionale nuk është imunitet personal.
Një Guvernator duhet të jetë i mbrojtur nga presioni politik kur merr vendime monetare dhe financiare.
Por nëse dyshohet për një vepër penale, drejtësia duhet të ketë mundësi reale të hetojë.
Përndryshe krijohet një paradoks:
SPAK mund të hetojë politikanin, biznesmenin dhe zyrtarin, por për të prekur drejtuesin e Bankës së Shqipërisë duhet të kalojë një mur tjetër procedural.
Ky nuk është një standard që duhet pranuar pa debat.
Po SPAK-u, çfarë po bën?
Këtu qëndron një tjetër problem.
Një çështje që lidhet me Guvernatorin është rikthyer në SPAK që në vitin 2024. Sot jemi në vitin 2026.
Dy vjet janë një periudhë e gjatë për një çështje që prek një nga institucionet më të rëndësishme financiare të vendit.
Nëse SPAK ka prova se nuk ka vepër penale, ta thotë dhe ta argumentojë.
Nëse ka prova që kërkojnë hetim të mëtejshëm, ta bëjë hetimin.
Por ajo që nuk i shërben drejtësisë është heshtja dhe zvarritja.
Sepse zvarritja prodhon pikërisht atë që drejtësia duhet të shmangë:
dyshimin se disa njerëz trajtohen ndryshe nga të tjerët.
Kush kontrollon paratë?
Kjo është pyetja themelore.
Nëse SPAK ndjek gjurmën e parasë në dosjet e korrupsionit, atëherë duhet të shohë edhe sistemin financiar ku ajo para kalon.
Kush e hapi llogarinë?
Kush e transferoi paratë?
Kush e kontrolloi transaksionin?
Kush e raportoi?
Kush nuk e raportoi?
Kush duhej të ndërhynte?
Dhe nëse dikush nuk ka bërë detyrën, pse nuk hetohet?
Nuk po themi se bankat shqiptare janë “thesari i parave të pista të krimit”. Një pretendim i tillë kërkon prova konkrete.
Por po themi diçka tjetër:
Sistemi bankar nuk mund të jetë zonë e paprekshme për drejtësinë.
Nëse paratë e krimit kalojnë përmes sistemit financiar, gjurma duhet ndjekur.
Dhe nëse autoritetet mbikëqyrëse kanë dështuar të reagojnë, edhe ky dështim duhet të hetohet.
Banka e Shqipërisë duhet të japë llogari
Banka e Shqipërisë ka një rol qendror në mbikëqyrjen financiare. Vetë institucioni thekson rëndësinë e mbikëqyrjes bankare dhe luftës kundër pastrimit të parave.
Prandaj standardi duhet të jetë i njëjtë për të gjithë:
Sa më i fuqishëm institucioni, aq më e madhe duhet të jetë përgjegjshmëria publike.
Nuk mjafton të thuhet “Banka është e pavarur”.
Duhet pyetur:
E pavarur nga kush?
Nga qeveria? Po.
Nga politika? Po.
Por nga ligji?
Jo.
Pyetjet që SPAK nuk mund t’i shmangë
PatriotikMedia.al i drejton SPAK-ut këto pyetje:
Çfarë statusi ka sot dosja që lidhet me Gent Sejkon?
Pse një çështje e rikthyer në SPAK prej vitit 2024 nuk ka marrë ende një përgjigje përfundimtare publike?
A janë hetuar të gjitha veprimet dhe mosveprimet e Bankës së Shqipërisë në çështjen e mikrokredive?
A janë marrë në analizë dokumentet dhe komunikimet e institucionit?
A janë hetuar përgjegjësitë individuale të zyrtarëve që kishin detyrë mbikëqyrjen?
Dhe pse pikërisht tani propozohet një mbrojtje e posaçme procedurale për Guvernatorin?
Këto nuk janë pyetje për të dënuar dikë.
Janë pyetje për të ditur nëse drejtësia shqiptare funksionon njësoj për të gjithë.
Shqipëria nuk ka nevojë për të paprekshëm
Nëse Gent Sejko është i pafajshëm, le të hetohet dhe kjo të provohet.
Nëse nuk ka prova për një vepër penale, SPAK duhet ta mbyllë çështjen me një vendim të argumentuar.
Nëse ka prova, atëherë duhet të veprojë.
Por ajo që nuk mund të jetë standardi i drejtësisë është:
zvarritje + heshtje + mburojë ligjore.
Sepse kështu lind pyetja më e rëndë:
A kemi një drejtësi që ndjek të fortët, apo një drejtësi që ndalet përpara dyerve të institucioneve më të fuqishme?
PatriotikMedia.al kërkon përgjigje.
Jo vetëm nga Gent Sejko.
Por edhe nga SPAK.
Sepse nëse drejtësia është e barabartë për të gjithë, atëherë edhe Guvernatori i Bankës së Shqipërisë duhet të jetë subjekt i së njëjtës llogaridhënie si çdo zyrtar tjetër.
Pavarësi për Bankën e Shqipërisë – po.
Imunitet nga drejtësia – jo.
Zvarritje e hetimeve – jo.
Transparencë – po.
Shënim: Ky artikull ngre pyetje dhe kritika mbi çështje me interes publik. Përmendja e kallëzimeve apo procedimeve nuk përbën provë fajësie. Gent Sejko dhe çdo person tjetër prezumohet i pafajshëm deri në një vendim gjyqësor të formës së prerë.
Ndalohet kopjimi sipas ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”, i ndryshuar, ndalohet kopjimi, publikimi, shpërndarja dhe tjetërsimi pa cituar PatriotikMedia.al
