Nga Redaksia:
Një zhvillim i ri në Shtetet e Bashkuara ka rikthyer në qendër të debatit çështjen e financimit të organizatave joqeveritare në Europë. Organizata amerikane për transparencë qeveritare Judicial Watch ka depozituar një padi kundër United States Department of State, duke kërkuar publikimin e dokumenteve që lidhen me grantet dhe komunikimet me disa OJQ europiane të cilat konsiderohen me orientim të majtë.
Padia është depozituar në Gjykatën Federale të Distriktit të Kolumbias me çështjen Judicial Watch v. U.S. Department of State (Nr. 1:26-cv-00346) dhe është ngritur pasi Departamenti i Shtetit nuk iu përgjigj një kërkese sipas Ligjit për Lirinë e Informacionit (FOIA), të paraqitur në nëntor 2025.
Çfarë dokumentesh kërkon Judicial Watch
Kërkesa për informacion përfshin të gjitha kontratat, grantet dhe komunikimet e Departamentit të Shtetit me disa organizata joqeveritare europiane nga janari 2016 deri në nëntor 2025.
Organizatat që përmenden në kërkesë janë:
- Free Courts
- Civil Liberties Union for Europe
- DemoCrisis
- Ökotárs Alapítvány
Sipas Judicial Watch, këto organizata kanë lidhje ose bashkëpunime me struktura të ndryshme ndërkombëtare që operojnë në fushën e shoqërisë civile dhe të drejtave të njeriut në Europë.
Dyshimet për rrjetin e financimeve
Organizata amerikane argumenton se publiku amerikan ka të drejtë të dijë nëse fondet e taksapaguesve janë përdorur për të financuar organizata politike jashtë vendit.
Presidenti i Judicial Watch, Tom Fitton, deklaroi:
“Amerikanët meritojnë të dinë nëse paratë e tyre të fituara me mund po përdoren për të financuar organizata të huaja me prirje të majtë që kanë një model politikash anti-liri dhe anti-amerikane.”
Në qendër të debatit është edhe roli i fondacionit Open Society Foundations, i themeluar nga miliarderi George Soros, i cili sipas Judicial Watch ka financuar një pjesë të organizatave të përfshira në këtë rrjet.
Përplasjet politike në Europë
Disa prej organizatave të përmendura në padi kanë qenë aktive në debate politike në vende të Europës Qendrore dhe Lindore.
Për shembull, organizata Civil Liberties Union for Europe ka qenë ndër kritikët më të fortë të qeverisë së kryeministrit hungarez Viktor Orbán, veçanërisht në lidhje me çështjet e reformave institucionale dhe të drejtave civile.
Ndërkohë, organizata të tjera të përmendura në dokumente janë përfshirë në projekte që lidhen me drejtësinë, median dhe shoqërinë civile në vende si Polonia, Hungaria dhe Izraeli.
Dokumente të mëparshme për Ballkanin
Kjo nuk është hera e parë që Judicial Watch publikon dokumente mbi financimet ndërkombëtare të organizatave joqeveritare.
Në vitin 2018, organizata publikoi dokumente të Departamentit të Shtetit që sipas saj tregonin financime nga USAID për projekte të lidhura me rrjetin e Open Society në disa vende të Europës Lindore, përfshirë edhe Shqipërinë.
Sipas këtyre dokumenteve, fondet kalonin përmes programeve të shoqërisë civile dhe reformave institucionale.
Çfarë pritet të ndodhë
Padia e re synon të detyrojë Departamentin Amerikan të Shtetit të publikojë dokumentet e kërkuara. Nëse gjykata vendos në favor të Judicial Watch, mund të bëhen publike kontrata dhe komunikime që deri tani nuk janë bërë transparente.
Për momentin, procesi gjyqësor është në fazën fillestare dhe mbetet për t’u parë nëse dokumentet do të zbulojnë detaje të reja mbi rrjetin e financimeve ndërkombëtare të organizatave joqeveritare në Europë.
Zhvillimet e kësaj çështjeje pritet të ndiqen me interes, pasi mund të hedhin dritë mbi mënyrën se si fondet ndërkombëtare përdoren në projekte politike dhe institucionale në kontinent.