Nga Fatos A. Kelmendi:
Në diskursin politik shqiptar po shfaqet gjithnjë e më shpesh një akuzë e rëndë ndaj elitave politike në Tiranë dhe Prishtinë: se ato janë bërë instrumente të projekteve globale që nuk kanë në qendër interesin kombëtar shqiptar. Sipas kësaj qasjeje kritike, kryeministri i Shqipërisë Edi Rama dhe kryeministri i Kosovës Albin Kurti paraqiten si figura që, në mënyra të ndryshme, janë vendosur në shërbim të një strategjie më të gjerë ideologjike të lidhur me rrjetin global të George Soros.
Sipas autorit, këta dy liderë shihen si “kuaj apokaliptikë sorosianë”, të përdorur kundër çështjes shqiptare, pas dhe krahas misionit të zbatuar më herët me ish-kryeministrin Sali Berisha. Në këtë këndvështrim kritik, politika shqiptare për dekada është mbajtur nën një skemë ndikimi të jashtëm, ku konfliktet mes liderëve janë nxitur nga të njëjtat qendra influencash për të prodhuar anarki, kaos dhe përçarje ndërshqiptare.
Autori e sheh këtë proces si pjesë të një strategjie më të gjerë që synon dobësimin e faktorëve kombëtarë shqiptarë në rajon, duke krijuar kushte për depërtimin e projekteve ideologjike globale dhe për ndryshimin gradual të ekuilibrave etnikë në hapësirat shqiptare. Në këtë kontekst përmendet edhe presidenti i Serbisë Aleksandar Vučić, i cili paraqitet si përfaqësues i krahut verior serbo-pansllavist në këtë lojë gjeopolitike, ndërsa presioni historik nga jugu lidhet me shtetin grek në territoret e dikurshme arvanitase.
Në analizën e tij, Kelmendi argumenton se këto zhvillime nuk janë të reja, por vazhdimësi e planeve të vjetra të realizuara në rrethana të reja gjeopolitike. Sipas tij, projektet për ndikim dhe kontroll në Ballkan janë adaptuar ndaj realiteteve të reja ndërkombëtare, duke përdorur aktorë lokalë dhe mekanizma politikë që shpesh maskohen si reforma apo procese integruese.
Një pjesë e kritikës së autorit drejtohet edhe ndaj figurave të tjera politike dhe akademike në Kosovë. Ai përmend ish-rektorin dhe politikanin Arsim Bajrami, të cilin e cilëson si shembull të një elite që sipas tij ka mbështetur procese të diskutueshme politike gjatë periudhave të ndryshme historike, duke përfshirë edhe debatet rreth autonomisë së Kosovës në fund të viteve ’80. Po ashtu përmendet edhe publicisti dhe analisti Veton Surroi, i cilësuar nga autori si pjesë e një rryme ideologjike që ka pasur ndikim në strukturat politike të Kosovës.
Në qendër të debatit vendoset edhe Plani i Ahtisarit, i propozuar nga diplomati finlandez Martti Ahtisaari, i cili çoi në shpalljen e pavarësisë së Kosovës më 2008. Autori e konsideron këtë plan si një projekt neokolonizues që ka vendosur kufizime strukturore mbi sovranitetin e Kosovës dhe ka krijuar një sistem institucional që, sipas tij, rrezikon të thellojë përçarjet e brendshme.
Sipas Kelmendit, skenari që ai e quan “sorosist” vazhdon të funksionojë përmes mbrojtjes së kushtetutës aktuale të Kosovës dhe strukturave politike që ai i konsideron përçarëse dhe asimiluese. Ai argumenton se ky proces lidhet edhe me çështje identitare dhe historike, përfshirë debatet mbi emërtimin e Kosovës dhe trashëgiminë iliro-dardane të shqiptarëve.
Megjithatë, autori thekson se zhvillimet e ardhshme mund të ndikohen nga ndryshimet në skenën ndërkombëtare, veçanërisht me rikthimin në skenën globale të presidentit amerikan Donald J. Trump. Sipas tij, dinamika e re në politikën globale mund të prodhojë kundërefekte ndaj strategjive që ai i konsideron të dëmshme për interesat kombëtare shqiptare.
Kelmendi paralajmëron se shqiptarët duhet të tregojnë vigjilencë politike dhe historike përballë zhvillimeve të reja në rajon. Sipas tij, vetëm një vetëdije e fortë kombëtare dhe një politikë e pavarur nga influencat e jashtme mund të garantojë mbrojtjen e interesave të shqiptarëve në Ballkan.