Teheran – Asambleja e Ekspertëve në Iran ka shpallur Mojtaba Khamenei, djalin e udhëheqësit të ndjerë Ali Khamenei, si Udhëheqësin e ri Suprem të Republikës Islamike të Iranit, sipas raportimeve të mediave shtetërore iraniane.
Vendimi vjen pas vdekjes së Ali Khameneit, i cili u vra gjatë sulmeve të ndërmarra nga Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli kundër objektivave në Iran, duke krijuar një krizë të menjëhershme në majën e pushtetit në Teheran.
Zgjedhja mes presioneve të Gardës Revolucionare
Sipas burimeve iraniane, Asambleja e Ekspertëve, organi fetar dhe politik që ka kompetencën për të zgjedhur liderin suprem, u mblodh që të enjten për të diskutuar pasardhësin e Khameneit. Takimi u zhvillua kryesisht online dhe u shoqërua me presion të fortë nga Garda Revolucionare Islamike (IRGC) për të zgjedhur Mojtaba Khamenein.
Mojtaba Khamenei është një klerik i rangut të mesëm, por njihet për lidhjet e tij të ngushta me strukturat më të fuqishme të regjimit, veçanërisht me Gardën Revolucionare. Ai konsiderohet prej vitesh nga disa fraksione të establishmentit iranian si pasardhësi më i mundshëm i të atit.
Ai gëzon mbështetje të fortë nga figura të rëndësishme të sigurisë dhe politikës iraniane, përfshirë:
- komandantin e Gardës Revolucionare Ahmad Vahidi
- ish-shefin e inteligjencës së IRGC Hossein Taeb
- kryetarin e parlamentit iranian Mohammad Bagher Ghalibaf
Ndikim të madh në proces ka pasur edhe rrjeti politik dhe fetar i zyrës së ish-udhëheqësit Ali Khamenei, i cili mbetet ende shumë i fuqishëm brenda strukturave të shtetit.
“Emri Khamenei do të vazhdojë”
Para shpalljes zyrtare, anëtari i këshillit klerikal Ayatollah Hosseinali Eshkevari deklaroi në një video të transmetuar nga mediat iraniane:
“Me shumicën e votave është zgjedhur personi që do të vazhdojë rrugën e Imam Khomeinit dhe të Imamit martir Khamenei. Emri Khamenei do të vazhdojë.”
Kjo deklaratë u interpretua menjëherë si një sinjal i qartë se pushteti suprem në Iran do të mbetej në familjen Khamenei, një zhvillim që shumë analistë e shohin si një precedent të paprecedentë në Republikën Islamike.
Frikë nga atentate pas shpalljes
Sipas raportimeve të mediave ndërkombëtare, shpallja e emrit të Mojtaba Khameneit u shty për disa ditë për arsye sigurie. Autoritetet iraniane kanë frikë se ai mund të bëhet objektiv i sulmeve nga Izraeli apo SHBA.
Madje, një llogari zyrtare në gjuhën persiane e ushtrisë izraelite paralajmëroi publikisht se:
“Dora e shtetit të Izraelit do të ndjekë çdo pasardhës dhe çdo person që përpiqet të caktojë një pasardhës.”
Ky paralajmërim e ka rritur ndjeshëm tensionin në rajon dhe ka shtuar frikën për një përshkallëzim të ri të konfliktit.
Polemika për një “dinasti” në Republikën Islamike
Emërimi i Mojtaba Khameneit ka shkaktuar gjithashtu përçarje brenda elitës iraniane. Disa figura fetare dhe politike e kundërshtojnë këtë vendim, duke argumentuar se ai krijon një model të trashëgimisë familjare të pushtetit, të ngjashëm me një monarki.
Ironikisht, sipas burimeve brenda strukturave iraniane, vetë Ali Khamenei kishte qenë i rezervuar ndaj idesë që djali i tij ta pasonte në krye të shtetit, pikërisht për të shmangur perceptimin e një “dinastie”.
Kush është Mojtaba Khamenei
Mojtaba Khamenei nuk ka mbajtur kurrë një post zyrtar në qeverinë iraniane, por ai ka qenë për shumë vite një figurë me ndikim në prapaskenë.
- Ai luftoi gjatë luftës Iran-Irak në vitet 1980.
- Ka studiuar në seminaret fetare në qytetin e Qom.
- Mban titullin klerikal “Hojjatoleslam”, një rang më i ulët se ai i Ajatollahëve që tradicionalisht kanë drejtuar Iranin.
Megjithatë, lidhjet e tij të forta me strukturat e sigurisë dhe me Gardën Revolucionare e kanë bërë një figurë kyçe në balancën e pushtetit në Iran.
Një moment kritik për Iranin dhe rajonin
Emërimi i Mojtaba Khameneit vjen në një moment jashtëzakonisht të tensionuar për Iranin, ndërsa konflikti me Izraelin dhe SHBA vazhdon të përshkallëzohet në rajon.
Shumë analistë besojnë se udhëheqësi i ri suprem do të përballet menjëherë me dy sfida të mëdha: ruajtjen e stabilitetit të brendshëm të regjimit dhe menaxhimin e konfliktit të hapur me Perëndimin.
Nëse kjo zgjedhje do të konsolidojë pushtetin në Teheran apo do të thellojë përçarjet brenda elitës iraniane, mbetet një pyetje që pritet të marrë përgjigje në ditët dhe javët në vijim.