Nga Redaksia:
Lufta e fundit në Lindjen e Mesme mes Shteteve të Bashkuara, Izraelit dhe Iranit po rrezikon të shndërrohet në një konflikt të gjerë rajonal. Sulmet ajrore të përbashkëta amerikano-izraelite ndaj Iranit dhe përshkallëzimi i tensioneve në gjithë rajonin kanë shkaktuar reagime të forta në arenën ndërkombëtare, ndërsa disa ekspertë paralajmërojnë se bota mund të hyjë në një fazë të re destabiliteti global.
Një nga kritikët më të ashpër të kësaj lufte është ekonomisti i njohur dhe profesori i Universitetit Columbia, Jeffrey Sachs, i cili e ka cilësuar ndërhyrjen si një veprim “të paligjshëm, të pamatur dhe jashtëzakonisht të rrezikshëm”.
“Shkelje e hapur e Kartës së OKB”
Sipas Sachs, sulmet e përbashkëta të SHBA dhe Izraelit ndaj Iranit përbëjnë një shkelje të qartë të Kartës së Kombeve të Bashkuara, e cila ndalon përdorimin e forcës kundër një shteti sovran pa autorizim ndërkombëtar ose vetëmbrojtje të drejtpërdrejtë.
Ai argumenton se nuk kishte asnjë kërcënim të menjëhershëm nga Irani që të justifikonte një sulm të tillë dhe se vrasja e liderit suprem iranian gjatë operacionit ushtarak ishte një akt që rrezikon të ndezë një luftë të gjerë rajonale.
Ndërkohë, kritika të ngjashme janë shprehur edhe nga disa liderë europianë, të cilët kanë paralajmëruar se sulmet mund të jenë në kundërshtim me të drejtën ndërkombëtare dhe rrezikojnë stabilitetin global. Reuters
Konflikti po përhapet në gjithë rajonin
Lufta nuk është më vetëm mes Iranit dhe Izraelit. Për shkak të pranisë së bazave ushtarake amerikane në vendet e Gjirit Persik, konflikti ka përfshirë indirekt edhe Arabinë Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe, Bahreinin, Omanin, Katarin dhe Kuvajtin.
Irani ka reaguar duke goditur objektiva ushtarake dhe baza amerikane në rajon, ndërsa tensionet kanë shkaktuar rritje të ndjeshme të çmimeve të energjisë dhe frikë për destabilizim global. The Guardian
Analistët paralajmërojnë se përshkallëzimi mund të çojë në një konflikt shumë më të gjerë që përfshin disa vende të Lindjes së Mesme dhe të ndikojë drejtpërdrejt në ekonominë botërore.
Sachs: Lufta po drejtohet nga “shteti i thellë”
Në analizën e tij, Jeffrey Sachs argumenton se politika e jashtme amerikane shpesh ndikohet nga struktura të fuqishme të aparatit të sigurisë dhe inteligjencës.
Ai pretendon se vendimet për luftë nuk merren gjithmonë nga institucionet demokratike si Kongresi, por nga struktura të fuqishme brenda aparatit të sigurisë dhe nga interesat gjeopolitike që synojnë dominimin strategjik në rajonet kyçe të botës.
Sipas tij, qëllimi i vërtetë i konfliktit lidhet me kontrollin e Lindjes së Mesme dhe të burimeve energjetike, si dhe me ndikimin mbi tregtinë globale të naftës.
Një konflikt që mund të destabilizojë botën
Ekspertët paralajmërojnë se konflikti SHBA-Izrael-Iran mund të ketë pasoja shumë më të mëdha se një luftë rajonale.
Ai rrezikon të ndikojë drejtpërdrejt në ekonominë globale, në tregjet energjetike dhe në marrëdhëniet ndërkombëtare mes fuqive të mëdha si Kina, Rusia dhe vendet e BRICS.
Jeffrey Sachs thekson se mënyra më e shpejtë për t’i dhënë fund luftës është ndërprerja e operacioneve ushtarake dhe rikthimi në diplomaci.
Sipas tij, nëse përshkallëzimi vazhdon, konflikti mund të hyjë në një fazë të paparashikueshme që do të rrezikojë stabilitetin e gjithë botës.