Nga Redaksia:
Pyetja nëse populli shqiptar ka lidhje me popullin iranian lind shpesh për shkak të disa zakoneve të ngjashme, fjalëve të përbashkëta dhe ndikimeve fetare. Megjithatë, për të dhënë një përgjigje serioze, duhet të mbështetemi në histori, gjuhësi dhe studime shkencore.
Shqiptarët dhe iranianët i përkasin familjes së madhe indo-evropiane. Gjuha shqipe është një degë më vete brenda kësaj familjeje, ndërsa gjuha perse (farsi) i përket degës iranike.
Kjo do të thotë se shumë mijëra vite më parë ka ekzistuar një trung i përbashkët gjuhësor nga i cili u zhvilluan shumë popuj të Evropës dhe Azisë. Por kjo lidhje është shumë e lashtë dhe e përgjithshme. Ajo nuk përbën një lidhje të drejtpërdrejtë etnike apo kombëtare midis shqiptarëve dhe iranianëve.
Shkenca historike dhe arkeologjike e lidh vazhdimësinë shqiptare me popullsitë ilire dhe me substratin e lashtë ballkanik. Nuk ka prova për një migrim masiv nga Persia drejt Shqipërisë që do të formonte bazën e kombit shqiptar.
Identiteti shqiptar është formuar në territorin e Ballkanit dhe ka vazhdimësi historike në këtë hapësirë.
Një nga arsyet pse përmendet shpesh një lidhje me Iranin është përhapja e bektashizmit në Shqipëri.
Bektashizmi është një rrymë mistike islame me ndikime të forta nga traditat shiite dhe nga kultura persiane. Shqipëria sot është një nga qendrat kryesore botërore të këtij tarikati. Megjithatë, kjo është një lidhje fetare dhe kulturore, jo një lidhje etnike.
Ndikimi erdhi kryesisht gjatë periudhës osmane dhe përmes ndërthurjes së traditave fetare.
Gjatë sundimit osman, shumë fjalë me origjinë persiane hynë në gjuhën shqipe përmes turqishtes. Fjalë si pazar, sheqer, jastëk apo çorap janë shembuj tipikë.
Huazimet gjuhësore janë të zakonshme në historinë e çdo populli që ka qenë pjesë e perandorive të mëdha. Ato nuk përbëjnë provë për lidhje gjaku apo origjinë të përbashkët.
Në kohët moderne, marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Iranit kanë qenë të tensionuara për shkak të çështjeve politike dhe gjeopolitike, sidomos pas strehimit në Shqipëri të organizatës opozitare iraniane MEK. Kjo tregon se dy vendet sot nuk kanë ndonjë aleancë apo afërsi të veçantë strategjike.
Shqiptarët dhe iranianët nuk kanë lidhje direkte etnike apo kombëtare. Ata ndajnë një trung shumë të lashtë indo-evropian, si shumë popuj të tjerë evropianë dhe aziatikë.
Ngjashmëritë në disa zakone apo elemente kulturore janë rezultat i ndikimeve historike, fetare dhe perandorake, jo i një prejardhjeje të përbashkët direkte.
Identiteti shqiptar mbetet i rrënjosur në Ballkan, me vazhdimësi historike që lidhet me ilirët dhe me zhvillimin e vet të veçantë kombëtar.