Nga Redi Minga:
Prej 35 vitesh, që nga fillimi i asaj që u quajt “demokraci”, Shqipëria ka jetuar me një plagë që jo vetëm nuk u shërua, por u kthye në sistem: korrupsionin. Ai nuk mbeti thjesht në zyrat e shtetit, por u ul simbolikisht “në krye të tavolinës”, u normalizua në biseda, në emërime, në tendera, në favore dhe në heshtje kolektive.
Kanë kaluar tre dekada e gjysmë dhe korrupsioni vazhdon të jetë i pranishëm si tek e djathta, ashtu edhe tek e majta, sot nën etiketën e “Rilindjes”. Ndryshojnë sloganet, ndryshojnë fytyrat, por mekanizmi mbetet i njëjtë: pushteti si mjet pasurimi, jo si shërbim ndaj kombit.
Ironia e hidhur e një realiteti të pranuar
A nuk ka ardhur koha – thonë me ironi qytetarët – ta legalizojmë korrupsionin? Ta shpallim hapur si normë, me ligj e me referendum, që të mos lodhemi më duke bërë sikur e luftojmë?
Jo sepse shqiptarët nuk e duan drejtësinë. Por sepse për 35 vite janë mësuar të shohin të njëjtin skenar: individë pa meritë, pa dije, pa kontribut real, që brenda natës shndërrohen në miliarderë. Kjo nuk është një histori e re. Që në vitet e para të tranzicionit, paratë më të mëdha u përqendruan në duart e një pakice që shpesh nuk përfaqësonte as elitat intelektuale, as punën e ndershme.
Le të jemi të qartë: nuk bëhet fjalë për sipërmarrësit e ndershëm, për ata që kapitalin e ndërtuan me djersë, me risk dhe me punë. Bëhet fjalë për atë pakicë të vogël që sundon prej dekadash, që riciklohet në pushtet dhe që ka ndërtuar një sistem ku korrupsioni është mjet mbijetese politike.
Shqipëria në zemër të Europës, por larg standardeve të saj
Në zemër të Europës gjeografike, por larg standardeve të saj institucionale, Shqipëria ka prodhuar për 35 vite një klasë politike të akuzuar vazhdimisht për afera, klientelizëm dhe kapje të shtetit. Djathtas apo majtas, struktura e mendësisë mbetet e njëjtë: pushteti si pronë private.
Kush mendon se qytetarët janë injorantë, gabon rëndë. Shqiptarët e kuptojnë shumë mirë çfarë ndodh. Ata e shohin, e analizojnë, e diskutojnë. Por mes kuptimit dhe ndryshimit qëndron një hendek i madh: mungesa e besimit se sistemi mund të përmbyset.
Referendum për ndërgjegjen, jo për ligjin
Propozimi për “legalizimin e korrupsionit” është një sarkazëm e dhimbshme. Është një thirrje për ndërgjegjësim kombëtar. Sepse nëse vazhdojmë ta tolerojmë, ta justifikojmë me “të gjithë kështu bëjnë”, atëherë de facto e kemi legalizuar tashmë.
Nëse qytetarët do të vazhdojnë të “derdhin mend” në rrjete sociale, duke besuar se statuset do të trembin politikanët, atëherë zhgënjimi do të thellohet. Historia ka treguar se pushteti nuk lëkundet nga fjalët, por nga veprimet qytetare të organizuara, nga vota e ndërgjegjshme dhe nga presioni i vazhdueshëm publik.
Koha për zgjedhje morale
Pyetja reale nuk është nëse duhet legalizuar korrupsioni. Pyetja është: a duam ta çrrënjosim seriozisht? Sepse nëse jo, atëherë do të vazhdojmë të jetojmë me një sistem ku të ndershmit luftojnë për mbijetesë dhe të korruptuarit festojnë në krye të tavolinës.
Shqiptarët nuk janë të lodhur nga e vërteta. Janë të lodhur nga hipokrizia.
Dhe nëse nuk duam që korrupsioni të bëhet zyrtarisht ligj, atëherë duhet ta trajtojmë si armikun numër një të shtetit dhe të kombit – jo si një zakon të keq që e tolerojmë në heshtje.