Nga Redaksia:
Projekti i ashtuquajtur “Smart City”, i prezantuar nga qeveria si një hap drejt modernizimit dhe rritjes së sigurisë publike, po shndërrohet gjithnjë e më shumë në një nga skandalet më të rënda financiare dhe të sigurisë kombëtare të viteve të fundit.
Bëhet fjalë për një projekt që parashikon instalimin e mijëra kamerave të sigurisë dhe sistemeve inteligjente të monitorimit në disa qytete të Shqipërisë, me një kosto zyrtare që fillimisht u raportua rreth 60 milionë dollarë, por që sipas të dhënave të fundit është shumëfishuar deri në 140 milionë dollarë.
Marrëveshje pa tender dhe kredi nga Abu Dhabi
Më 23 prill 2024, gjatë një vizite zyrtare dyditore në Abu Dhabi, ish-ministri i Brendshëm dhe aktualisht kreu i grupit parlamentar socialist, Taulant Balla, firmosi marrëveshjen për zhvillimin e projektit “Smart City” në disa qytete të vendit.
Sipas burimeve dhe dokumenteve të zbuluara, fondi prej 140 milionë dollarësh është siguruar si kredi nga Abu Dhabi dhe kontrata dyshohet se është dhënë pa një procedurë transparente tenderimi, një kompanie të paracaktuar.
Kjo mënyrë veprimi ngre pikëpyetje serioze mbi shkeljen e ligjit të prokurimeve publike dhe mbi përgjegjësinë direkte politike të firmëtarëve të marrëveshjes.
Kosto shumëfish më të larta se tregu
Shifrat e përfshira në kontratë konsiderohen alarmante. Sipas të dhënave teknike:
- Një kamerë trupi për efektivët e policisë, e lidhur me sistemin qendror, raportohet me kosto 15,723 dollarë për njësi.
- Një kamerë monitorimi trafiku arrin vlerën 52,000 dollarë për njësi.
Ekspertë të teknologjisë së sigurisë vlerësojnë se këto çmime janë 6 deri në 7 herë më të larta se vlera reale e tregut ndërkombëtar për pajisje të të njëjtit nivel teknik.
Këto diferenca të pajustifikuara ushqejnë dyshimet për abuzim financiar, fryrje të qëllimshme të kostove dhe përfitime miliona dollarëshe përmes ndërmjetësimeve politike.
Rrezik serioz për sigurinë kombëtare
Përtej aspektit financiar, skandali merr përmasa edhe më të rënda në aspektin e sigurisë kombëtare. Sipas informacioneve të disponueshme, kontrata parashikon që një kompani nga një vend jashtë NATO-s të ketë akses:
- në infrastrukturën kritike të sigurisë,
- në sistemet qendrore të monitorimit,
- dhe në të dhëna sensitive të qytetarëve shqiptarë.
Në qarqe të sigurisë flitet hapur për rrezikun e përdorimit të një “teknologjie armiqësore” (hostile technology), e cila nuk është e certifikuar sipas standardeve të Aleancës së Atlantikut të Veriut.
Një situatë e tillë do ta vendoste sigurinë e shtetit shqiptar dhe privatësinë e qytetarëve në duar të paçertifikuara dhe potencialisht të rrezikshme.
Heshtje institucionale dhe mungesë transparence
Deri më tani, nuk ka asnjë sqarim të plotë publik nga qeveria, Ministria e Brendshme apo Kuvendi mbi:
- procedurën reale të përzgjedhjes së kompanisë,
- arsyet e shumëfishimit të kostos, –
- dhe garancitë e sigurisë kombëtare.
Heshtja institucionale vetëm sa forcon dyshimet se projekti “Smart City” nuk është një investim për qytetarët, por një skemë e re për zhvatje financiare dhe kontroll politik, me pasoja afatgjata për sovranitetin dhe sigurinë e Shqipërisë.