Nga Redaksia:
Më 2 janar, kalendari historik botëror shënon një nga ngjarjet më përcaktuese të qytetërimit perëndimor: çlirimin e qytetit të Granadës dhe përfundimin e Reconquistës spanjolle në vitin 1492.
Në këtë datë, pas dhjetë vitesh lufte të hapur, Mbretëria e Granadës – posedimi i fundit islam në Evropë – ra përfundimisht, duke i dhënë fund një epoke dhe duke hapur një tjetër, shumë më të madhe në ndikim, jo vetëm për Spanjën, por për mbarë Perëndimin.
Granada, në këtë ditë, i bëri një ofertë solemne Mbretërve Katolikë, të cilët prehen në Kapelën Mbretërore. Një kortezh qytetar përshkoi arteriet kryesore të qytetit dhe, sipas një formule shekullore, nga ballkoni qendror i Bashkisë u valëvit flamuri historik që Mbretërit i kishin dhuruar Granadës. Ky akt nuk ishte ceremonial bosh, por shprehje e një fitoreje historike dhe shtetformuese.
Ishte pikërisht në Granada ku u mbyll një kapitull i rëndësishëm i historisë spanjolle dhe u hap një tjetër, që do të përcaktonte jo vetëm fatin e Spanjës, por edhe të botës perëndimore. Historia është ajo që është, pavarësisht përpjekjeve moderne për ta rishkruar, relativizuar apo deformuar në emër të ideologjive islamo-progresiste apo pseudo-memories selektive.
Granada u mor më 2 janar 1492 – ky është fakt i pakundërshtueshëm historik. Po aq i pakundërshtueshëm është edhe simbolizmi i kësaj ngjarjeje. Historia dhe kriteri akademik e përcaktojnë këtë datë si fillimin e Epokës Moderne. Një etapë historike përfundoi dhe filloi një tjetër që solli Epokën e Artë të letërsisë, artit, kulturës dhe shtetformimit spanjoll, duke e çuar civilizimin perëndimor në nivele të papara më parë.
Ata që sot përpiqen të “ndryshojnë kuptimin” e Festës së Marrjes së Granadës, kërkojnë t’i imponojnë shoqërisë një narrativë të rreme. Është e udhës t’u kujtohet se shoqëria perëndimore, me gjithë mangësitë e saj, ka funksionuar me shumë më tepër tolerancë sesa ajo që ofroi sundimi islam në Granada për shtatë shekuj, periudhë e shënuar nga masakra ndaj “jobesimtarëve” dhe persekutimi i mijëra të krishterëve. A do të flasim me të vërtetë për histori?
Ironikisht, disa prej atyre që sot idealizojnë figura si Mariana Pineda, harrojnë se pa çlirimin e Granadës, ajo ndoshta do të kishte jetuar e mbuluar me burka ose e mbyllur në burg, në rastin më “të mirë”.
Me rënien e Granadës, ra posedimi i fundit islam në Evropë, por mbi të gjitha, më 2 janar 1492 nisi ndërtimi i Spanjës si shtet kombëtar modern. Mbretërit Katolikë i dhanë fund konfliktit të trashëgimisë, unifikuan territoret nën një sistem të përbashkët juridik dhe fiskal dhe krijuan atë që sot konsiderohet gjerësisht si shteti i parë modern në historinë e njerëzimit.
Fitorja mbi mbretërinë e fundit islame siguroi kontrollin e Mesdheut përballë kërcënimit në rritje të Perandorisë Osmane, rriti prestigjin ndërkombëtar të Spanjës dhe hodhi themelet e periudhës më të begatë të saj. Të mohosh këto fakte do të thotë të mohosh vetë identitetin spanjoll dhe perëndimor.
Granada, nga kryeqytet i një mbretërie në rënie, u shndërrua në qendër të një shteti në ringjallje. Mbretërit Katolikë e zgjodhën qytetin për projekte madhore arkitekturore dhe patrimoniale. Mbretëresha Izabelë e përmendi shpesh Granadën në testamentin e saj, duke treguar një dashuri të veçantë ndaj saj. Qyteti u pajis me status metropolitan kishtar, u nderua ushtarakisht, u bë seli juridike dhe ruajti titullin e Mbretërisë, ndërsa simboli i saj u përfshi në stemën kombëtare të Spanjës – dhe vazhdon të jetë aty edhe sot.
Rëndësia e kësaj fitoreje u festua në mbarë Evropën:
Në Romë, Papa urdhëroi solemnitetet që zgjatën tre ditë;
Në Napoli, u vu në skenë një shfaqje teatrale festive;
Në Londër, kambanat e Westminster-it ranë për ditë të tëra;
Në Paris, Notre Dame mblodhi mbretin francez në një ceremoni për Granadën;
Ndërsa në Lindje, Imami i Madh i Damaskut thirri besimtarët të mbuloheshin me hi në shenjë zie. Kontrasti ishte absolut.
Edhe sikur të mos ekzistonte asnjë prej këtyre zhvillimeve pozitive, vetë fakti i një tradite mbi 500-vjeçare do të mjaftonte për ta justifikuar këtë përkujtim. Historia nuk mund të ndryshohet, të përdhunohet apo të përshtatet sipas shijeve ideologjike të disa OJQ-ve apo partive të vogla politike.
Për këtë arsye, çdo vit përkujtohet Dita e Marrjes së Granadës, dita kur, falë Mbretërve Katolikë, u mposht mbreti i fundit maur i Gadishullit Iberik, duke përmbyllur Reconquistën e nisur nga Don Pelayo në vitin 711.
Të kërkosh sot “falje për historinë” është e barabartë me vetëvrasje identitare.
Historia nuk kërkon falje – kërkon kujtesë, dinjitet dhe të vërtetë.